زیتون(روان شناسی ازدواج)

مطالبی حقوقی حول سقط جنین

 
مقالات خانم محقق
نویسنده خانم محقق   
آقای عمو ارشاد در رابطه با سقط جنین سوالاتی را مطرح نمودند که به فراخور سوالات ایشان بنده مطالبی را در این باره مطرح می‌نمایم؛ امید است برای دوستان مفید واقع شود:

انواع سقط جنین:

سقط جنین عادتی

سقط جنایی یا Criminal

سقط درمانی

سقط جنین عادتی: در برخی از زن‌ها دهانه رحم شل است و جنین را پس از مدت خاصی نگهداری، تحت اثر فشار رد می‌کند و سقط عادتی رخ می‌دهد. این نوع سقط جنین، بدون درد است. علت سقط عادتی جنین در برخی از زن‌ها نارسا بودن دهانه سرویکس است. در چنین مواردی اگر تشخیص صورت گیرد که دهانه سرویکس توانایی سفت نگه داشتن را ندارد، دهانه آن را می‌بندند و جنین را نگه می‌دارند. اهمیت تشخیص سقط عادتی برای پزشکی قانونی زمانی است که مثلن زنی می‌داند که سقط عادتی دارد و با کسی زد و خورد می‌کند و سقط که صورت گرفت، خواهان پرداخت دیه می‌شود.

سقط جنایی: این عمل به صورت عمدی توسط خود مادر یا فرد دیگری برای از بین بردن جنین داخل رحم انجام می‌شود. این عمل به طرق مختلفی ممکن است انجام شود: اگر این عمل توسط پزشک انجام گیرد(Curretage)، در این حالت پزشک یک وسیله قاشق مانند را که لبه‌های تیز دارد وارد رحم کرده و خراش ایجاد می‌کند و محتویات داخل رحم را تخلیه می‌کند.

هر دارویی که باعث انقباضات شدید رحمی شود می‌تواند باعث مرگ جنین نیز بشود. آمپول‌هایی به نام پروستاتین باعث مرگ جنین و انقباضات شدید رحمی و دفع جنین می‌شود.

 3-      سقط درمانی: در مواردی صورت می‌گیرد که ادامه بارداری یا حاملگی برای جان مادر خطرناک است. مثلن مواردی که مادر مبتلا به بیماری‌های قلبی یا کبدی یا کلیوی پیشرفته باشد. در چنین مواردی به خاطر اینکه حاملگی شدت بیماری را تشدید می‌کند، اگر سن جنین کمتر از 16 هفته باشد مجوز سقط جنین صادر می‌شود.

از موارد صدور مجوز سقط جنین می‌توان به عدم وجود جمجمه، تالاسمی و موارد ژنتیکی اشاره کرد.

مراحل رشد جنین:

نطفه: تخمک لقاح یافته است که داخل رحم مستقر شده است. حدود 2 هفته از سن جنین گذشته است. در صورت از بین رفتن 20 دینار دیه دارد.

علقه یا خون بسته شده: مرحله تشکیل خون است. حدود 4 هفته از سن جنین سپری شده است. در صورت از بین رفتن دیه آن 40 دینار است.

مضغه: حدود 8 هفته ازسن جنین سپری شده است. مرحله تشکیل عضلات است. دیه آن 60 دینار است.

عظام: حدود 12 هفته از سن جنین سپری شده است. مرحله شروع تشکیل استخوان‌ها است. در صورت سقط 80 دینار دیه دارد.

جنینی: 16 هفته سن دارد. از نظر ظاهری به شکل انسان کامل درآمده است. دیه سقط آن 100 دینار است. تا این مرحله از نظر دیه فرقی بین دختر و پسر نیست.

پس از 4 ماه دیه نسبت به جنسیت اخذ می‌شود.

 چنان‌چه پیش‌تر مطرح گشت پس از ولوج روح این عمل حرام است و دیه یک فرد کامل به آن تعلق میگیرد اما پیش از آن به دلیل عدم روح در فرد با وجود مشکل برای مادر به نظر جایز می‌باشد.

دیه می‌بایست به پدر در مقام ولایت تعلق گیرد. در رابطه با پدری که فرزند خود را به قتل برساند قصاص وجود ندارد و دیه مجازات اوست که به خود او تعلق می‌گیرد( ولی دم). در این مورد هم به طریق اولی به خود پدر دیه تعلق می‌گیرد.

در این مورد که سقط جنین مطلقن حرام است شکی نیست اما در ادامه برای نمونه به رای دو صاحب نظر از بین فقها که تفاوت شگرفی بین آن دو احساس می‌شود آورده می‌شود و در خاتمه به رویه حاضر قضایی می‌پردازم:

آیت الله خامنه‌ای:

سوال: پزشک بعد از معاینه در ماه‌های اول حاملگی به زن گفته است که استمرار بارداری احتمال خطر جانی برای او دارد و در صورتی که حاملگی ادامه پیدا کند، فرزندش ناقص الخلقه متولد خواهد شد و به همین دلیل پزشک دستور سقط جنین داده است، آیا این کار جایز است؟ و آیا سقط جنین قبل از دمیده شدن روح به آن جایز است؟ 

جواب: ناقص الخلقه بودن جنین، مجوز شرعی برای سقط جنین، حتی قبل از ولوج روح در آن محسوب نمی‌شود، ولی اگر تهدید حیات مادر بر اثر استمرار حاملگی مستند به نظر پزشک متخصص و مورد اطمینان باشد، سقط جنین قبل از ولوج روح در آن اشکال ندارد.

سوال: بعضی از زوج‌ها، مبتلا به بیماری‌های خونی بوده و دارای ژن معیوب هستند و در نتیجه ناقل بیماری به فرزندان خود هستند و احتمال اینکه این فرزندان مبتلا به بیماری‌های شدید باشند، بسیار زیاد است و چنین کودکانی از بدو تولد تا پایان عمر، دائماً در وضع مشقت‌باری به سر خواهند برد، مثلاً بیماران هموفیلی همواره ممکن است با کوچکترین ضربه‌ای دچار خونریزی شدید منجر به فوت و فلج شوند. حال آیا با توجه به اینکه تشخیص این بیماری در هفته‌های اول بارداری ممکن است، آیا سقط جنین در چنین مواردی جایز است؟ 

جواب: اگر تشخیص بیماری در جنین قطعی است و داشتن و نگه داشتن چنین فرزندی موجب حرج می‌باشد، در این صورت جایز است قبل از دمیدن شدن روح، جنین را اسقاط کنند؛ ولی بنابر احتیاط، دیه آن باید پرداخت شود

آیت الله صانعـــــــــــــی:

سوال: در صورتى که در جنین روح دمیده نشده باشد، آیا سقط آن جایز است؟

جواب: سقط جنین، مطلقاً حرام است؛ بلکه حتّى در صورت شک هم جایز نیست؛ یعنى با احتمال انعقاد نطفه و یا قطع شدن حیض هم نمى توان با خوردن دارو و یا غیر آن، چنین کارى کرد. این حکم، هر چند برخلاف قواعد است؛ لیکن منصوص است و صحیحه رفاعة بر آن دلالت دارد؛ امّا براى رفع خطر از مادر، با توجه به نظر کارشناسى و حَرَج غیرقابل تحمّل، در فرض عدم ولوج روح (قبل از چهار ماهگى)، نمى توان گفت حرام است و قاعده «نفى حَرَج» رافع حرمت است.

سوال: خواهشمند است احکام سقط جنین عمدى را در دو فرضِ قبل از ولوج روح و بعد از ولوج روح، به تفکیک مرقوم فرمایید.

جواب: مقتضاى اطلاقات و عمومات قصاص در قتل نفس، مؤیّد به این که دیه جنین بعد از ولوج روح دیه کامله است، قود و قصاص است؛ بلکه مقتضاى اطلاق عبارات فقها هم همین است، هر چند مسئله بخصوص کم تر مورد تعرّض قرار گرفته؛ لیکن در عبارات اصحاب، اِشعارهایى به قصاص دارد، کما این که احتمال انصراف در ادلّه، بلکه فتاوا از آن و عدم قصاص هم وجود دارد و به هر حال، حتّى بر مبناى قصاص و اطلاق ادلّه باید محرز شود که سقط کننده جنین توجّه به قتل نفس بودن آن داشته یا خیر؛ وگرنه اگر فکر مى کرده که سقط جنین بعد از ولوج روح، قتل نفس و آدم کشى نیست، قصاص به خاطر شبهه و احتیاط در دماء ثابت نمى گردد و به هر حال، رعایت احتیاط به دیه، امرى مطلوب است؛ لیکن سقط قبل از ولوج روح که آدم کشى و قتل محسوب نمى گردد، قود و قصاص ندارد، امّا حرام و معصیت است؛ امّا در بعضى از موارد، به خاطر حَرَج و مشقّت غیر قابل تحمّل، ممکن است حرمتش به وسیله حَرَج از بین برود، چون ادلّه نفى حَرَج و ضرر بر عمومات و اطلاقات ادلّه اوّلیه احکام، حاکم و مقدّم است و تنها در قتل نفس، حاکمیت ندارد و قتل نفس و سقط جنین بعد از چهار ماهگى مطلقاً حرام و گناه است. 22/3/79

سوال: با توجه به این که حکم سقط جنین قبل و بعد از دمیده شدن روح، متفاوت است؛ بفرمایید ضابطه تعیین این زمان به طور دقیق چیست و در فرض شک در دمیده شدن روح، مرجع کدامیک از اصول عملیه است؟

جواب: معیار در ترتّب آثار، دمیده شدن روح که از آن ها است دیه کامله و حرمت سقط، حسب آنچه از مجموع روایات وارده در باب وجوب غسل با تمام شدن چهار ماه، و روایاتى که تمامیّت خلقت و تساوى خلقت را به شقّ سمع و بصر مى دانند و این که آن ها هم در چهارماهگى محقق مى شود، و روایاتى که ولوج روح را با تمام شدن چهار ماه مى داند، ولو به صورت اشاره و تلویح و نظر فقیه والا مقام شهید اول در کتاب «ذکرى» و تابع او فاضل هندى صاحب کتاب گران وزن «کشف اللثام» که فرموده اند: با چهار ماه، ولوج روح مى شود، و تجربه را هم شاهد آن قرار داده اند، و این که در روایات وارده در جنایات بر میّت، دیه آن را صد دینار قرار داده و تنظیر را به دیه جنین به صد دینار نموده که صد دینار در دیه جنین مربوط به تمامیت خلقت و قبل ازگذشتن چهارماه است که تا آن زمان صد دینار قرار داده شده ـ و این خود شاهدى است بر این که بعد از چهارماه که دیه کامله دارد، ولوج روح شده ـ خلاصه این که از بررسى مجموع شواهد و امارات و دلالات ذکر شده و مطرح گشته در کتب حدیث و فتوى، که بیان شد، استفاده مى شود که شارع مقدّس جنین بعد از چهار ماه را جنین کامل و محکوم به ولوج روح دانسته، و این ولوج روح هم غیر از روح انسانى و یا حیاتى است که بتواند با اوگریه کند و ناله نماید، و حقیقت آن ولوج روح اگرچه براى ما هم معلوم نشود، مضرّ به ترتب آثار ولوج روح از دیه و قتل نفس و غیر آن نمى باشد، به هر حال با ولوج روحى که آن امور بر آن حجّت و دلیل شرعى بود، یا ولوج روح حقیقى است به معناى خودش و یا ولوج روح ادعایى و تنزیلى که موضوع آن احکام شرعیّه قرار گرفته، و ناگفته نماند که با حجت شرعى و نظر به ولوج روح بعد از گذشتن چهار ماه، براى شک، محلى نمى ماند چون اماره و دلیل بر ولوج روح وجود دارد. آرى، اگر مبناى ذکر شده، مورد قبول فقیهى نباشد، او خود باید ولوج روح را معنا کند وطبیعتاً با شک در آن استصحاب عدم و اصل برائت از آثار محکم است.

رویه جاری محاکم: با بررسی پزشکی قانونی و رای به خطرناک بودن وجود این جنین برای مادر پیش از ولوج روح سقط انجام می‌شود.

کفاره سقط جنین: 

اگر سقط جنین قبل از دمیده شدن روح باشد، کفاره ندارد. تنها موجب دیه است. دیه آن متفاوت است و بستگی دارد که چند روزه یا چند ماهه باشد که پیش‌تر درباره آن بحث شد.

اگر سقط جنین بعد از دمیده شدن روح باشد، در صورتی که قتل به مباشرت باشد، علاوه بر دیه،کفاره جمع( شصت روز روزه پی در پی، اطعام شصت مسکین) هم واجب می‌شود. اگر به مباشرت کفاره ندارد و تنها دیه واجب می‌گردد.( تحریرالوسیله، ج2،کتاب الدیات، الاول فی الجنین، ص 606) کفاره اطعام 60 فقیر یا باید به صورت اطعام باشد که سیر شوند یا خود طعام به فقیر تحویل داده شود. نمی‌شود پول داد. اگر فقیر مورد اطمینان باشد، می‌شود پول کفاره را داد تا او از طرف صاحب پول وکیل باشد که برای خود طعام بخرد. می‌شود پول را به دفتر مرجع تقلید داد تا آن‌ها به فقیر طعام بدهند.

 امیدوارم این اتفاق با دلایل بی اهمیت کم شود و این گل های کوچک و بی گناه را در ابتدای راه نچینیم ...

 

http://bidarmaghz.mihanblog.com

زیتون :نکات فوق حقوقی بود علل سقط طبیعی بطور عمده ناشی از کمبود ویتامین ب 12بدن مادر است

نویسنده : هاشم : ۱٢:٠۳ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/۱٢/۱
Comments نظرات () لینک دائم